Op Landgoed Bleijenbeek in Afferden in Noord-Limburg staat een kasteelruïne met rijke geschiedenis. Drie jaar geleden werd ons kantoor Klement2 Rentmeesters gevraagd een plan voor herbestemming van dit rijksmonument te maken. De opgave was een verdien model te maken voor de instandhouding van dit monument. De analyse en visie leverde een aantal mooie inzichten op. Ik was zaterdag jl. op de ledenvergadering van  het Limburgs Particulier Grondbezit. En ja hoor, de vergadering vond plaats op Landgoed Bleijenbeek. Een mooie gelegenheid om de resultaten te bekijken. Gaat u met me mee?

Typologie

Landgoed Bleijenbeek is een van de vele landgoederen die in bezit is van de verzekeringsmaatschappij ASR. Het landgoed is ca 268 ha groot en bestaat voor 110 ha uit bos, 57 ha landbouwgrond, 3 ha natuur en 3 ha aan erven. 90 ha is in erfpacht uitgegeven als golfbaan. Er staan 2 woningen en 2 boerderijen. De golfbaan Bleijenbeek is een volwaardige 18 holes golfbaan met A status en een markant ruim “opgetild” clubhuis met ruim terras en schitterend uitzicht over de golfbaan.  De baan heeft een groot aandeel natuur, omgerekend 5 ha per hole, dat is bijna het dubbele van hetgeen je gemiddeld ziet, nl. ca 3 ha per hole. Het hele landgoed is gerangschikt onder de Natuurschoonwet 1928, een wet die veel fiscale voordelen biedt (zie onze website).

De naam Blijenbeek is afgeleid van “Blienbeke”, hetgeen helder water betekent. Het is de Eckelsse beek die over de lengterichting door het landgoed meandert. Ten noorden en zuiden van dit beekdal liggen de Maasduinen. Het landgoed en de omgeving maken onderdeel uit van het Nationaal Landschap de Maasduinen. De oorsprong van het kasteel dateert uit de 14 eeuw. De familie Schenk van Nijdeggen en later de familie van Hoensbroeck hebben een stevig stempel op de ontwikkeling van het landgoed gedrukt.  Voor het kasteel lag een hoeve, met een onderdoorgang die in de as van de toegangslaan lag. Het kasteel had een rijke uitstraling met ridderzaal, Paradijszaal, kelders, een kapel en een heuse gevangenis. Ja, dat ging zo in die tijd.

De stichting Kasteelruïne Bleijenbeek nam de restauratie voortvarend ter hand. Zij heeft de 3 ha binnen de slotgracht in erfpacht van ASR. Het beheer is inmiddels overgedragen aan Stichting het Limburgs Landschap. Het Limburgs Landschap is daarmee ondererfpachter geworden.

De consolidatie

Zowel de kasteelruïne als de voormalige tuin en park zijn rijksmonumentaal. Voordat de consolidatie kon starten is er veel onkruid en opslag van houtig gewaagd verwijderd dat bezit van het kasteel had genomen. De consolidatie zelf richtte zich op het verstevigen van muren en gewelven om verdere instorting te voorkomen. De wens om weer een dak op het kasteel te krijgen heeft geen kans gekregen vanwege hoge kosten. Maar eigenlijk gaat het hier om een expliciete keuze om wat ruïne is ruïne te laten. Waar vind je nu nog ruïnes? Ze horen deel uit te maken van ons landschap, daar is helemaal niks mis mee en zelfs karakteristiek. Wel is er een dakje op de voormalige horen geplaatst, qua vorm niet mooi, maar voor de consolidatie effectief. In de voormalige ridderzaal is een plateau gemaakt zodat er een dak is ontstaan waarop ook gelopen kan worden. Dat biedt uitzicht over het kasteel en de omgeving. Onder het dak worden bijeenkomsten gehouden, waaronder excursies.

De restauratie van de tuin bestaat vooral uit het versterken van de oorspronkelijk hoofdstructuur: de oprijlaan, enkele solitaire bomen waaronder een Mammoetboom. De oude ingevallen taxus struiken zijn stevig teruggesnoeid en krijgen inmiddels weer een eigentijdse vorm terug. Nog speciale aandacht heeft de berceau van haagbeuk nodig. De doorgeschoten takken maken dat het poort effect verdwenen is. Zou dat door steviger snoeien in de haagbeuk nog terug te brengen zijn? Ik heb daar geen ervaring mee. Kan iemand daar iets nuttigs over zeggen?

De consolidatie van de ruïne kostte ca € 640.000, overwegend gefinancierd via stevige subsidies van de provincie Limburg en het Bernard Cultuurfonds. De restauratie, of beter het weer zichtbaar maken van belangrijke tuin elementen heeft ca € 160.000 gekost.

De excursie

We waren met een groep van ca 20 personen van de Federatie Particulier Grondbezit, overwegend landgoed eigenaren en werden warm welkom geheten door 2 gidsen die op zeer deskundige wijze ons het verhaal over Bleijenbeek vertelden. Met een rondleiding van een uur! Wat een enthousiasme en verbeeldingskracht brachten deze mannen mee. Fantastisch! Aan het begin kregen we allen een klein fotoboekje uitgereikt waarin diverse historische foto’s van Bleijenbeek waren opgenomen. Aan de hand van de foto’s werden we door de ontwikkeling van Bleijenbeek en dus de consolidatie van het kasteel geloodst. Zeker de moeite waard om ook een keer te doen. Inlichtingen en boekingen via het Limburgs landschap. Rentmeester Harry Breviers kreeg van de voorzitter Jurjen de Boer als dank voor de ontvangst een Koningslinde aangeboden. Ik ben benieuwd waar deze linde een plek gaat krijgen op het landgoed………

De resterende herbestemmingsopgave

De 2 woningen en de 2 boerderijen staan jammergenoeg leeg of worden anti kraak bewoond. Dat moet veranderen vindt ook de nieuwe rentmeester Harry Breviers. Dit landgoed mist een soul omdat er nergens gewoond wordt. De opgave is bewoners te vinden die een bijdrage kunnen leveren aan het behoud van dit mooie landgoed. Panden in erfpacht uitgeven of verhuur? De plannen worden deze nazomer door Klement2 Rentmeesters gemaakt. Het najaar dienen we een aanvraag in bij de RCE voor een herbestemmingsonderzoek. Ik zal u op de hoogte houden van de ontwikkelingen op dit fraaie landgoed.

Bent u nieuwsgierig geworden naar de mogelijkheden voor een herbestemmingsonderzoek? Surf dan naar de pagina op onze website die hierover gaat: http://www.klement2.com/watdoenwe/herbestemming